Zaplanuj wizytę w Jökulsárlón
Laguna młodsza niż twoi dziadkowie
Jökulsárlón to jeden z nielicznych światowej klasy cudów natury w Europie, który w żywej pamięci po prostu nie istniał. Do lat 30. XX wieku Breiðamerkurjökull — jęzor lodowcowy Vatnajökull, największej pokrywy lodowej Europy pod względem objętości — sięgał niemal do samego morza i nie było tu żadnej laguny. Gdy lodowiec zaczął się cofać w ocieplających się dekadach po końcu XIX wieku, pozostawił po sobie nieckę wydrążoną poniżej poziomu morza, a około 1934–35 roku zaczęła się ona wypełniać wodą roztopową. To, na co patrzysz dziś, jest efektem mniej niż stu lat cofania się lodu, a proces ten nie ustał: laguna powiększyła się od lat 70. XX wieku około czterokrotnie — z około 8 km² do mniej więcej 18–25 km², w zależności od tego, czyje dane przeczytasz — a czoło lodowca cofa się o około 200 metrów rocznie. To obecnie najgłębsze jezioro Islandii — publikowane pomiary głębokości wahają się między około 248 a 284 metrami, a liczba ta wciąż się zmienia, bo jezioro wciąż się pogłębia. Dosłownie patrzysz na tworzenie się formy terenu.
Będąc szczerym: nie potrzebujesz biletu i możesz tu dojechać sam
Powiedzmy to wprost, zanim cokolwiek zarezerwujesz. Jökulsárlón to darmowe, bezbiletowe, otwarte miejsce publiczne w obrębie Parku Narodowego Vatnajökull. Nie ma tu wejścia, bramy ani kolejki do ominięcia. Jeśli masz samochód, możesz dojechać na parking przy trasie 1, podejść do wody i stać tam, ile chcesz, płacąc jedynie za parkowanie. Diamentowa Plaża, tuż po drugiej stronie drogi, wygląda tak samo. Każdy, kto sprzedaje ci „wstęp” do Jökulsárlón, sprzedaje ci coś, co nie istnieje. To, co wycieczki na tej stronie faktycznie rozwiązują, to naprawdę trudna część: podróż. Pięć godzin w jedną stronę, pięć godzin z powrotem, drogą, która zimą wymaga odpowiednich opon, prawdziwego doświadczenia z islandzkimi warunkami i gotowości do zawrócenia — w pojeździe, którego nie musisz prowadzić, z kimś, kto zawodowo obserwuje drogę i prognozy pogody. To jest produkt. Jeśli już planujesz objazd południowego wybrzeża własnym autem latem, prawdopodobnie nie będziesz go potrzebować — i wolimy to powiedzieć wprost.
Dlaczego Diamentowa Plaża jest inna każdego dnia
Diamentowa Plaża to nie stała ekspozycja — to podygowy wypadek, który składa się na nowo dwa razy dziennie. Laguna łączy się z Atlantykiem krótkim, wąskim kanałem, a woda morska podczas przypływu wciska się ponad kilometr w głąb lądu, zanim znowu odpłynie. Mniejsze góry lodowe, które przez miesiące lub lata kurczyły się w lagunie, w końcu mieszczą się w tym kanale, zostają wyrzucone w fale i obrobione przez wodę, aż staną się przejrzyste jak szkło. Część z nich ląduje z powrotem na czarnym wulkanicznym piasku; inne są unoszone dalej. Oznacza to, że plaża, którą widzisz, jest w całości wynikiem tego, co wyszło z kanału w ciągu ostatniej doby, wielkości pływu i falowania. Niektóre poranki piasek jest usłany blokami wielkości samochodu, lśniącymi w niskim słońcu; innym razem leży zaledwie kilka kawałków wielkości pięści. Nikt nie może ci obiecać pocztówki, a każdy przewodnik, który to robi, zgaduje. Sam lód też warto czytać: biały, gdzie pełen jest powietrza, głęboko elektrycznie niebieski, gdzie był ściskany przez wieki, aż pęcherzyki zniknęły, i pasiasty czarny, gdzie pochłonął wulkaniczny popiół z dawnych erupcji.
Łodzie — i sezon, który decyduje, czy na nie wejdziesz
Po lagunie pływają dwa rodzaje łodzi, oba mniej więcej od początku maja do października, w zależności od pogody i lodu. Łodzie amfibie to łagodna opcja: zjeżdżają z brzegu prosto do wody, trasa trwa 30–40 minut, są odpowiednie dla wszystkich grup wiekowych, w tym małych dzieci, a od czerwca do sierpnia odpływają co najmniej co pół godziny. Zodiac to drugi biegun skali — małe, szybkie pontony, które pływają około godziny i kwadransa, podwożąc cię znacznie bliżej samego czoła lodowca i między większe góry lodowe; dzieci zwykle muszą mieć co najmniej 130 cm wzrostu. Żadne z nich nie kursują zimą. To ma znaczenie dla planowania: jeśli łódź jest powodem twojej wyprawy, musisz być tu mniej więcej między majem a październikiem, a nawet wtedy zły rok lodowy lub sztormowy dzień mogą wszystko odwołać. Jeśli odwiedzasz to miejsce w grudniu, laguna wciąż jest wspaniała i wciąż wolna od lodu — jest zbyt głęboka i zbyt pływowa, by zamarznąć — ale będziesz ją oglądać z brzegu. Rejsy łodziami odbywają się tu od 1985 roku, co nie było przypadkiem: zaczęły się zaraz po tym, jak świat zobaczył to miejsce na ekranie.
Foki, rybitwy i laguna, która grała w filmach
Foki pospolite i szare używają laguny przez cały rok, wylegując się na górach lodowych i pływając między nimi, a zimą gromadzą się tu w prawdziwych ilościach — to naprawdę pewne miejsce, by je zobaczyć, a nie „może”. Rybitwy popielate gniazdują na piaskach Breiðamerkursandur i dadzą ci znać, jeśli latem zbliżysz się do nich; wydrzyki arktyczne patrolują ten sam teren. Ryby przychodzą z przypływem — śledzie, pstrągi, łososie — i to właśnie dla nich są tu foki. Jeśli chodzi o kino: otwierające ujęcie z helikoptera w filmie bondowskim „Zabójczy widok” z 1985 roku przelatuje nad tą laguną, „Śmierć nadejdzie jutro” nakręciło tu w 2002 roku pościg samochodowy po lodzie z flotą terenowych Aston Martinów i Jaguarów, a „Lara Croft: Tomb Raider” sfilmowała tu w 2001 roku sekwencję z psim zaprzęgiem, udając Syberię. Ta lista jest krótka i prawdziwa, co można powiedzieć o niewielu „jak w filmie” reklamach — i to właśnie dlatego łodzie w ogóle istnieją.
Godziny otwarcia i sezon Jökulsárlón
| Sama laguna | Pod gołym niebem, bez bramy, bez biletu i bez godzin otwarcia — dostępna o każdej porze, gdy Droga Okrężna jest przejezdna |
|---|---|
| Rejsy łodzią po lagunie | Z grubsza od początku maja do października, w zależności od pogody i lodu — w tym oknie kursują zarówno łodzie amfibie, jak i zodiac |
| Zima | Laguna pozostaje wolna od lodu i dostępna do zwiedzania, ale w grudniu dzień trwa tylko około czterech–pięciu godzin, a łodzie nie kursują |
| Jaskinie lodowe w pobliżu | Osobna atrakcja dostępna tylko zimą, mniej więcej od połowy października do marca, w zależności od warunków |
Tu nie ma godzin otwarcia, które trzeba planować — ograniczeniem jest światło dzienne i warunki na drogach, a nie brama. W środku zimy słońce w Reykjavíku wschodzi około 11:20 i zachodzi około 15:30, co jest najważniejszym czynnikiem kształtującym zimową wizytę. Sezony rejsów i sezony jaskiń lodowych zmieniają się z roku na rok wraz z pogodą i lodem, dlatego przed podróżą warto wszystko potwierdzić.
Szczegółowe przewodniki
Praktyczne, niezależnie zweryfikowane przewodniki po planowaniu wizyty — napisane u źródła, a nie skopiowane z innych ofert.
Jak powstała Jökulsárlón i dlaczego wciąż rośnie
Laguna młodsza niż ludzka pamięć: jak cofający się jęzor Vatnajökull wyrzeźbił Jökulsárlón, dlaczego to najgłębsze jezioro Islandii i dlaczego wciąż się powiększa.
Przeczytaj pełny przewodnik dla odwiedzających → DIAMENTOWA PLAŻADiamentowa Plaża: islandzka plaża ze szklanego lodu
Czarna plaża po drugiej stronie drogi, gdzie wypolerowane góry lodowe wyrzucane są na brzeg jak klejnoty — dlaczego z każdym przypływem układa się na nowo i nigdy nie wygląda tak samo.
Przeczytaj pełny przewodnik dla odwiedzających → REJSY STATKIEMRejsy po Jökulsárlón: pojazd amfibia czy łódź Zodiac
Łodzie amfibie czy zodiaki na lagunie lodowcowej? Jak te dwie wycieczki wypadają pod względem tempa, bliskości lodu i dla kogo są odpowiednie — oraz pora roku, która decyduje o obu.
Przeczytaj pełny przewodnik dla odwiedzających → DZIKA PRZYRODADzika przyroda nad Jökulsárlón: foki, rybitwy i wydrzyki
Foki na górach lodowych przez cały rok, rybitwy popielate i wydrzyki latem: jaką dziką przyrodę można zobaczyć w lagunie lodowcowej i jaka pora roku jest najlepsza dla każdego z tych gatunków.
Przeczytaj pełny przewodnik dla odwiedzających → PARK NARODOWYPark Narodowy Vatnajökull: Region wokół laguny
Jökulsárlón leży w obrębie Parku Narodowego Vatnajökull, pod największą czapą lodową Europy. Przewodnik po szerszym regionie — Skaftafell, Fjallsárlón, jaskinie lodowe i Höfn.
Przeczytaj pełny przewodnik dla odwiedzających → JAK SIĘ TAM DOSTAĆDojazd do Jökulsárlón: trasa, czas i pory roku
Pięć godzin w jedną stronę z Reykjavíku Drogą Pierścieniową: jak dotrzeć do laguny lodowcowej, czy jechać własnym autem i jaka pora roku jest najlepsza – od białych nocy po zorzę polarną.
Przeczytaj pełny przewodnik dla odwiedzających →Najczęściej zadawane pytania
Czy potrzebuję biletu, aby odwiedzić Jökulsárlón Glacier Lagoon?
Nie — i wolelibyśmy powiedzieć to wprost. Jökulsárlón to bezpłatny, otwarty teren publiczny w obrębie Parku Narodowego Vatnajökull — nie ma tu bramy, biletu wstępu ani kolejek. Płacisz za parking (zarządzany przez park narodowy, obsługiwany przez aplikację Parka) oraz za rejs łodzią, jeśli zdecydujesz się na niego. To, co znajdziesz zarezerwowane na tej stronie, to całodniowe wycieczki z przewodnikiem z Reykjavíku, które istnieją po to, by rozwiązać problem dziesięciu godzin jazdy, a nie po to, by przeprowadzić cię przez barierkę, której tu nie ma.
Czy mogę sam dojechać do Jökulsárlón?
Tak. Laguny znajduje się bezpośrednio przy trasie 1, czyli Drodze Obwodowej, około 370–380 km na wschód od Reykjavíku, z parkingiem tuż przy wodzie. Latem, przy długim dniu i czystych drogach, samodzielna jazda to w pełni sensowny wybór i wiele osób robi to w ramach kilkudniowej wyprawy wzdłuż południowego wybrzeża. Zima to inna historia: około pięciu godzin w jedną stronę, opony z kolcami i najlepiej napęd na cztery koła, pogoda, która potrafi zamknąć drogi w krótkim czasie, a do dyspozycji masz tylko cztery–pięć godzin światła dziennego. To właśnie na tę kalkulację odpowiada całodniowa wycieczka z przewodnikiem.
Jak daleko jest Jökulsárlón od Reykjavíku i jak długo trwa dzień?
To około 370–380 km na wschód od Reykjavíku wzdłuż Drogi Obwodowej — mniej więcej pięć godzin jazdy w jedną stronę. Oznacza to dziesięć godzin za kierownicą, zanim w ogóle się zatrzymasz, więc całodniowa wycieczka ze stolicy trwa zwykle około trzynastu–czternastu godzin od drzwi do drzwi, zazwyczaj z przystankami przy atrakcjach południowego wybrzeża po drodze. To naprawdę długi dzień i warto mieć tego świadomość, wyruszając.
Czym dokładnie jest Diamentowa Plaża?
To czarna, wulkaniczna piaszczysta plaża położona bezpośrednio po drugiej stronie trasy 1 od laguny, gdzie góry lodowe, które wypłynęły z kanału laguny do morza, są wyrzucane z powrotem na brzeg przez fale. Fale polerują je, aż wyglądają jak szkło — stąd nazwa. To krótki spacer lub bardzo krótka jazda od parkingu przy lagunie, wstęp jest bezpłatny, i to właśnie dlatego większość ludzi planuje tu więcej czasu, niż pierwotnie zakładała.
Czy na Diamentowej Plaży na pewno będzie lód, gdy ją odwiedzę?
Szczerze mówiąc, nikt nie może tego obiecać. Plaża jest zasilana przez pływy, które wpychają wodę morską ponad kilometr w głąb laguny i dwa razy dziennie wyciągają góry lodowe z powrotem przez wąski kanał, więc to, co ląduje na piasku, zależy od tego, co przeszło ostatnio, od pływu i falowania. Jednego dnia plaża jest usłana ogromnymi blokami; innego znajdziesz tylko drobne fragmenty. Każdy, kto gwarantuje ci konkretny widok, zgaduje. Ta zmienność jest właśnie częścią uroku — żadne dwie wizyty nie wyglądają tak samo.
Kiedy kursują rejsy łodzią po lagunie?
Z grubsza od początku maja do końca października, w zależności od warunków pogodowych i lodowych w danym roku. Zimą nie ma rejsów. Jeśli wyjście na wodę jest celem twojej podróży, planuj na okno maj–październik i traktuj nawet to jako warunkowe — sztormowy dzień lub zły rok lodowy mogą odwołać kursy. Poza sezonem laguna wciąż jest warta zobaczenia z brzegu; nigdy nie zamarza w całości.
Jaka jest różnica między łodzią-amfibią a zodiacem?
Amfibie wypływają wprost z brzegu na wodę, kurs trwa około 30–40 minut i sprawdzi się dla każdego, także dla małych dzieci — w szczycie sezonu letniego odpływają co najmniej co pół godziny. Zodiac to małe, szybkie pontony, które pływają około godziny i kwadransa, podchodząc bliżej czoła lodowca i głębiej między góry lodowe; dzieci zwykle muszą mieć co najmniej 130 cm wzrostu. Amfibia na spokojną rodzinną wycieczkę, zodiac, jeśli chcesz stanąć twarzą w twarz z lodowcem.
Czy Jökulsárlón warto odwiedzić zimą?
Tak, przy jasno określonych oczekiwaniach. Lagoona jest zbyt głęboka i ma zbyt silne pływy, by zamarznąć, więc jest dostępna i spektakularna przez cały rok, a zimą gromadzą się przy niej liczne foki. Ale w grudniu masz tylko około czterech–pięciu godzin światła dziennego — w Reykjavíku słońce wschodzi około 11:20 i zachodzi około 15:30 — łodzie nie kursują, a dojazd jest wymagający. Wiele osób łączy zimową wizytę z wyprawą do jaskini lodowej, która sama w sobie jest atrakcją dostępną wyłącznie zimą, mniej więcej od połowy października do marca. Podróż z kierowcą, który pokonuje tę trasę codziennie, ma zimą znacznie więcej sensu niż w lipcu.
Jak głębokie jest Jökulsárlón i czy rzeczywiście jest to najgłębsze jezioro Islandii?
To najgłębsze jezioro Islandii — to fakt dobrze udokumentowany, a tytuł ten dzierży od 2009 roku, gdyż wciąż się pogłębia. Dokładna liczba jest jednak przedmiotem autentycznych sporów: wiarygodne źródła podają wartości od około 248 metrów do ponad 284 metrów. To nie niedbałość, lecz ruchomy cel. Niecka została wyrzeźbiona poniżej poziomu morza przez lodowiec, a gdy Breiðamerkurjökull cofa się o około 200 metrów rocznie, coraz więcej tej głębokiej rynny staje się otwartą wodą, a pomiary szybko się dezaktualizują.
Ile lat ma Jökulsárlón?
Zadziwiająco młoda. Przed latami 30. XX wieku nie było tu laguny — lodowiec Breiðamerkurjökull sięgał niemal do samego morza. Cofać się zaczął pod koniec XIX wieku, a około 1934–35 roku zagłębienie, które wyrzeźbił, zaczęło wypełniać się wodą z topniejącego lodu. Od lat 70. XX wieku powiększyła się już mniej więcej czterokrotnie — z około 8 km² do dzisiejszych 18–25 km². W skali geologicznej powstała praktycznie z dnia na dzień, a wciąż rośnie, nawet gdy czytasz te słowa.
Czy powinienem odwiedzić Jökulsárlón czy Fjallsárlón?
Różnią się charakterem, a nie tym, że jedna jest lepsza od drugiej. Jökulsárlón jest znacznie większa i bardziej spektakularna – ma więcej i większych gór lodowych, kanał pływowy oraz Diamentową Plażę po drugiej stronie drogi – to właśnie dla niej ludzie przemierzają taką drogę. Fjallsárlón, nieco dalej na zachód wzdłuż Drogi Pierścieniowej, jest mniejsza i zdecydowanie spokojniejsza, a przy tym pozwala podejść bliżej samego czoła lodowca. Jeśli masz czas tylko na jeden przystanek i długą trasę za sobą, wybierz Jökulsárlón. Jeśli dysponujesz czasem i chcesz uniknąć tłumów, Fjallsárlón to naprawdę wartościowe uzupełnienie, a nie zamiennik.
Czy w Jökulsárlón zobaczę foki?
To bardzo prawdopodobne. Foki szare i pospolite korzystają z laguny przez cały rok, odpoczywając na górach lodowych i pływając między nimi, a zimą można je spotkać w naprawdę licznych stadach. Przyciągają je ryby, które przypływają z przypływem — śledzie, pstrągi i łososie. To jedno z bardziej niezawodnych spotkań z dziką przyrodą w Islandii, choć jak to z naturą bywa, żadnego dnia nie ma gwarancji. Latem na pobliskich piaskach zobaczysz też gniazdujące rybitwy arktyczne, którym najlepiej dać spory zapas dystansu.
Czy Jökulsárlón było wykorzystywane jako plan filmowy?
Tak, i to są konkretne fakty, a nie chwyt marketingowy. Otwierające ujęcie z helikoptera w filmie o Jamesie Bondzie „A View to a Kill" z 1985 roku przelatuje nad laguną. W 2002 roku kręcono tu pościg samochodowy po lodzie do filmu „Die Another Day". Z kolei w 2001 roku Lara Croft: Tomb Raider nagrywała na niej scenę psich zaprzęgów, wykorzystując ją jako plan zdjęciowy zastępujący Syberię. Kariera laguny na dużym ekranie jest bezpośrednio odpowiedzialna za jej turystyczny sukces: komercyjne rejsy łodziami rozpoczęły się tu w 1985 roku, zaraz po tym, jak film o Bondzie pokazał ją całemu światu.